Sondowania CPT

Wstęp

Moduł pozwala na generowanie kart z wynikami sondowań CPT oraz zapisanie ich do formatu PDF (bezpośredni wydruk do .pdf z przeglądarki) lub wydrukowanie. Możliwość tworzenia własnych szablonów pozwala na przystosowanie prezentowanych wyników do własnych potrzeb. Program umożliwia kalkulację następujących wielkości:

  • skorygowany opór stożka qt,
  • współczynnik tarcia Rf,
  • ciężar objętościowy γ,
  • znormalizowany opór stożka Qt,
  • znormalizowany współczynnik tarcia Fr,
  • skorygowana wartość znormalizowanego oporu stożka Qtn,
  • określenie rodzaju gruntu, nomogram Robertsona (2010) lub Młynarka (PN-B-04452:2002),
  • określenie zachowania gruntu podczas ścięcia, zmodyfikowany nomogram Robertsona (2016),
  • Stopień zagęszczenia ID,
  • Efektywny kąt tarcia wewnętrznego φ’,
  • Stopień plastyczności IL,
  • Wytrzymałość na ścinanie w warunkach bez odpływu su,
  • Współczynnik prekonsolidacji OCR,
  • Moduł ściśliwości M,
  • Współczynnik filtracji kh,
  • Współczynnik konsolidacji ch
  • Wyniki badania rozpraszania ciśnienia wody w porach

Moduł stanowi kompleksowe narzędzie wspierające proces dokumentowania prac geologicznych i geotechnicznych, zapewniając przejrzystą prezentację danych oraz możliwość ich standaryzacji zgodnie z wymaganiami projektu.

CPT result example CPT result example CPT result example CPT result example
Przykładowy wynik sondowania CPT

Wprowadzanie danych

Edytor danych

Dane sondowań statycznych należy wprowadzać w zakładce "Edytor" ⭢ "Sondowania CPT".
Editor menu
Widok menu nawigacji po badaniach
W celu wprowadzenia rekordu należy kliknąć w menu nawigacyji przycisk "+ Nowy rekord" oraz podać i zatwierdzić nazwę badania. Dane szczegółowe badania należy wprowadzić w dedykowanym formularzu wypełniając poszczególne pola.

Dane ogólne

Editor main data
Zakładka "Dane ogólne"
Zakładka pozwala na zdefiniowanie podstawowych danych dotyczących badania:
  • Data rozpoczęcia - data rozpoczęcia pomiaru
  • Data zakończenia - data zakończenia pomiaru, jeżeli pomiar trwał kilka dni
  • Operator - osoba pełniąca funkcję operatora sprzętu
  • Dozór - osoba pełniąca funkcję nadzorującą
  • Typ systemu - system zastosowany do wykonania badania
  • Rodzaj pomiaru - rodzaj pomiaru np. mechaniczny, elektryczny
  • Wykonawca/Podwykonawca - jednostka pełniąca funkcję Wykonawcy/Podwykonawcy w przypadku firmy zewnętrznej
  • Uwagi - uwagi ogólne dotyczące badania
  • Pliki - pliki powiązane z badaniem
  • Zdjęcia - zdjęcia powiązane z badaniem

Lokalizacja

Editor location
Zakładka "Lokalizacja"
Zakładka pozwala na zdefiniowanie podstawowych informacji dotyczących lokalizacji punktu pomiarowego:
  • Szerokość geograficzna - szerokość geograficzna w notacji dziesiętnej (możliwe określenie punktu na mapie lub wprowadzenie wartości w notacji DMS po wciśnięciu przycisku )
  • Długość geograficzna - długość geograficzna w notacji dziesiętnej (możliwe określenie punktu na mapie lub wprowadzenie wartości w notacji DMS po wciśnięciu przycisku )
  • X - współrzędna X punktu w układzie współrzędnych określonym w projekcie
  • Y - współrzędna Y punktu w układzie współrzędnych określonym w projekcie
  • Rzędna - rzędna punktu w układzie wysokościowym określonym w projekcie
  • Województwo - województwo, na terenie którego znajduje się punkt badawczy
  • Powiat - powiat, na terenie którego znajduje się punkt badawczy
  • Gmina - gmina, na terenie której znajduje się punkt badawczy
  • Miasto - miasto, na terenie którego znajduje się punkt badawczy
  • Numer działki - numer działki, na której znajduje się punkt badawczy
  • Właściciel działki - nazwa właściciela działki
  • Kilometr - kilometr, w tórym znajduje się punkt badawczy (w przypadku budowli liniowej)
  • Dodatkowe informacje - dodatkowe informacje na temat położenia punktu badawczego
  • Poziomy charakterystyczne - poziomy charakterystyczne określone przez rzędną lub głębokość (np. głębokość posadowienia fundamentu, rzędna niwelety, itp.)

Wyniki

Editor results
Zakładka "Wyniki"
Editor reference profile editor
Określanie prodilu referencyjnego dla badania
Zakładka pozwala na wprowadzenie wyników badania obejmujących głębokość pomiaru, wartość qc, fs oraz u2. Wprowadzanie danych odbywa się bezpośrednio w tabeli z wynikami lub za pomocą panelu szybkiego wprowadzania dostępnego w dolnej części ekranu. Dodatkowo w zakładce możliwe jest określenie współczynnika stożka anet oraz profilu referencyjnego dla badania (przycisk "Profil referencyjny").

Określanie profilu referencyjnego

Edytor profilu referencyjnego pozwala na powiązanie wyników sondowania z profilem litologicznym. Profil referencyjny można określić za pomocą dwóch metod:
  1. ręcznie - poprzez wypełnienie dostępnej tabeli, w której należy określić:
    • spąg warstwy - wartość liczbowa wyznaczająca spąg (wpisanie wartości ręcznie lub kliknięcie na rysunku na odpowiedniej głębokości)
    • grunt - ręczne podanie nazwy gruntu (w celu wprowadzenia symboli specjalnych np. dal pyłu można użyć skrótów #pi (π) oraz #Pi (Π))
    • strefa CPT - należy określić do jakiej strefy CPT zaliczany jest grunt warstwy (istotne podczas uwzględniania profilu w obliczeniach, gdzie dane referencyjne wykorzystywane są do rozdziału gruntów pomiędzy spoiste i niespoiste)
    • nr warstwy geotechnicznej - numer warstwy geotechnicznej (opcjonalnie)
  2. import danych z otworu wiertniczego - aby zaimportować dane z otworu wiertniczego należy wybrać otwór w polu "Kopiuj warstwy z otworu wiertniczego" oraz wcisnąć przycisk ). Wartości tabeli zostaną wypełniane automatycznie na podstawie danych z otworu. Wartości można ręcznie edytować i dopasować do wyników sondowania.

Ciśnienie wody w gruncie u0

Editor u0
Zakładka "u0"
Zakładka pozwala na zdefiniowanie rozkładu ciśnienia wody w profilu gruntowym. Wprowadzanie danych odbywa się bezpośrednio w tabeli z wynikami lub za pomocą panelu szybkiego wprowadzania dostępnego w dolnej części ekranu. Możliwe jest określenie rozkładu hydrostatycznego lub niehydrostatycznego. W przypadku rozkładu hydrostatycznego wystarczy podać pojedynczą wartość określające poziom zwierciadła wody (tj. głębokość i ciśnienie = 0), w przypadku rozkładu niehydrostatycznego należy określić rozkład ciśnienia w całym profilu gruntowym.

Badanie rozpraszania

Editor dissipation
Zakładka "Badanie rozpraszania"
Zakładka pozwala na wprowadzanie danych dotyczących testów rozpraszania ciśnienia porowego wykonanych w czasie sondowania. Zakładka umożliwia:
  • nawigację po testach rozpraszania - pole wyboru "Badanie rozpraszania" umożliwiające wybór testu dla zadanej głębokości
  • dodawanie nowych testów - aby dodać nowe badanie należy kliknąć przycisk "Dodaj badanie", określić jego głębokość oraz wyniki testu oraz zapisać wprowadzone wyniki przyciskiem "Zapisz test"
  • interpretację testów - po wypełnieniu wyników testu rozpraszania (należy wypełnić tabelę podając czas oraz zmianę ciśnienia u2 w czasie) możliwa jest interpretacja badania z wykorzystaniem metody wstecznej ekstrapolacji . W celu interpretacji badania należy podać wartość ciśnienia panującego w gruncie na danej głębokości u0 oraz czas t1 i t2 (pierwiastek z czasu w sekundach) określające punkty na wykresie przyjęte do ekstrapolacji wykresu. Na podstawie wprowadzonych parametrów automatycznie zostanie obliczony czas t50 po jakim zostało rozproszone 50% nadwyżki wzbudzonego ciśnienia oraz współczynnik filtracji w kierunku poziomym kh .
  • usuwanie testów - należy wybrać istniejący test i kliknąć przycisk "Usuń badanie"
  • przeniesienie wyników do zakładki u0 - po opracowaniu wszystkich wyników możliwe jest automatyczne przeniesienie rozkładu ciśnienia w profilu za pomocą przycisku "Przenieś do u0"

Funkcje dodatkowe

Editor CPT additional functions
Funkcje dodatkowe
W górnej części formularza znajdują się dodatkowe przyciski pozwalające na zmianę nazwy badania, ustalenie statusu badania (Brak | Archiwalny | Projektowany | Surowe dane | Przetwarzany | Zaakceptowany) oraz przycisk funckji dodatkowych:
  • Kopiuj z istniejącego - funkcja umożliwia szybkie kopiowanie danych z innego badania
  • Konwertuj współrzędne - funkcja pozwala na konwertowanie współrzędnych między różnymi układami
  • Konwertuj rzędne - funkcja pozwala na konwertowanie rzednych pomiędzy układami PL-KRON86-NH oraz PL-EVRF2007-NH
  • Pokaż na mapie - funkcja pozwala na wyświetlenie badania na mapie (wymagane wypełnienie szerokości i długości geograficznej badania)
  • Czyść wyniki - funkcja służy do automatycznego czyszczenia danych z potencjalnie błędnych wyników (pojedyncze wyniki w znacznym stopniu odbiegające od pomiarów sąsiadujących)
  • Koryguj błędne fs - funkcja pozwala na zamianę błędnych wartości tarcia na pobocznicy (tj. fs ≤ 0), na podaną nową wartość
  • Pokaż wynik - funkcja dostępna jest jedynie dla użytkowników z aktywną subskrypcją na moduł "Sondowania CPT" i pozwala na wyświetlenie podglądu wyników badania. Aby wyświetlić wyniki konieczne jest przeliczenie badania (należy przejść do zakładki "Programy" ⭢ "Sondowania CPT" i wykonać obliczenia)
  • Usuń rekord - usuwanie bieżącego badania

Generowanie wyników

CPT program
Widok okna programu do generowania wyników
Generowanie wyników sondowań CPT odbywa się poprzez dedykowany moduł dostępny w zakładce "Programy" ⭢ "Sondowania CPT" (Dostępny jedynie dla użytkowników z aktywną subskrypcją programu "Sondowania CPT"). Moduł pozwala na:
  • zdefiniowanie podstawowych parametrów obliczeń, w tym:
    • współczynnika korygującego dla sondowań mechanicznych (wymaga zaznaczenia opcji "koryguj sondowania mechaniczne")
    • pole zaznaczenia umożliwiające uwzględnienie korekty tarcia na tulei fs. Jeżeli opcja jest zaznaczona, podczas obliczeń korygowana jest wartość odczytu tarcia na tulei dla sondowań elektrycznych na podstawie korelacji krzyżowej pomiędzy qc i fs (Jaksa i in. 2000 ). Korekta dokonywana jest poprzez przesunięcie wartości tarcia na tulei o ilość przedziałów wyznaczoną za pomocą korelacji krzyżowej, ale nie więcej niż o 0.2 m
    • pole zaznaczenia umożliwiające ograniczenie wartości Cn co ogranicza maksymalną wartość współczynnika korekty (Cn) zapobiegając nadmiernemu wzrostowi znormalizowanej wartości oporu stożka dla małych głębokości
    • pole zaznaczenia umożliwiające uwzględnienie profilu referencyjnego (jeżeli w badaniu określono profil referencyjny)
    • określenie wzoru do obliczeń stopnia zagęszczenia ID (Jamiołkowski i in. 2001 | Kulhawy i Mayne 1990 | Baldi 1986 | Borowczyk (PN-B-04452:2002))
    • określenie wzoru do obliczeń stopnia plastyczności IL (formuła GEOTEKO (A=0.35) | formuła GEOTEKO (A=0.25) | formuła GEOTEKO (A=0.18) | PN-B-04452-2002 (fi > 30%) | PN-B-04452-2002 (fi = 10-30%) | PN-B-04452-2002 (fi < 10%) | PN-B-04452-2002 (zmodyfikowany model 1) | PN-B-04452-2002 (zmodyfikowany model 2) | PN-B-04452-2002 (zmodyfikowany model 3))
    • określenie wzoru do obliczeń kąta tarcia wewnętrznego φ' (Kulhawy i Mayne 1990 | Schmertmann 1978 | Robertson i Campanella 1983 | Model NTH)
    • określenie wzoru do obliczeń spójności efektywnej c' (Sorensen i Okkel 2013 | Mayne 2016 | c' = 0)
    • określenie wzoru do obliczeń modułu ściśliwości M (Robertson 2009 | Wysokiński i in. 2009 | Kulhawy i Mayne 1990 | Eurokod 7)
    • określenie wzoru do obliczeń współczynnika Nkt (DeGroot 2014 | Robertson 2012 | formuła GEOTEKO | Wartość stała (zadana wartość))
    • określenie nomogramu do określania rodzaju gruntu oraz metody generalizacji warstw (qc,Rf (Robertson 2010) | qc,Rf (Młynarek PN-B-04452:2002))
      • hmin - minimlna miąższość wydzielanych warstw
      • nmean - uśrednienie liczby wyników badań (usuwanie odchyłek danych) zgodnie z podaną wartością. Jeżeli "-1" podczas generalizacji warstw zostanie zastosowane uśrednianie 7 punktów dla badań sondą elektryczną i 1 punkty dla sondy mechanicznej. Jeżeli "1" generlizacja warstw nie jest wykonywana.
  • wybór badań z tabeli, dla których zostaną wygenerowane karty dokumentacyjne
  • podglad błędów/ostrzeżeń dla poszczególnych danych widoczny w kolumnie "Błędy", gdzie symbol:
    • oznacza błąd w danych badania
    • ostrzeżenia np. dotyczące brakujących danych
  • podgląd wyników obliczeń (po wykonaniu obliczeń w tabeli, w kolumnie "Calc" pojawi się przycisk umożliwiający podgląd wyników obliczeń)
  • podgląd parametrów głównych zastosowanych podczas obliczeń (kolumny mCor, wspqc, ...) w postaci skróconej np. KM1990 = Kulhawy i Mayne 1990
  • filtrowanie rekordów wyświetlanych w tabeli na podstawie wybranych kryteriów
  • zapisanie predefiniowanych zestawów wyboru badań
  • wykonanie obliczeń, przycisk "Wykonaj obliczenia"
  • generowanie wyników, przycisk "Generuj wyniki"
  • dodatkowy przycisk funkcyjny umożliwiający:
    • usunięcie obliczeń
    • eksport wyników obliczeń do pliku csv

Wykonywanie obliczeń

W celu wykonania obliczeń należy w tabeli zaznaczyć sondowania, dla któych ma zostać wykonana kalkulacja i wcisnąć przycisk "Wykonaj obliczenia". Obliczenia zapisywane są w pliku danych i wystarczy wykonać je jednokrotnie dla każdego sondowania (ponowne przeliczenie wyniku należy wykonać w przypadku zmiany danych lub wzorów obliczeniowych).

Widok okna podglądu obliczeń

Po wybraniu badań i wykonaniu obliczeń, w kolumnie "Calc" pojawi się dodatkowy przycisk umożliwiający otwarcie okna podglądu obliczeń. W oknie dostępne są wyniki obliczeń w tym:
  • wykresy poszczególnych parametrów
  • informacja na temat parametrów wykorzystanych do obliczeń
  • tabela szczegółowych wyników obliczeń
Dodatkowo w dolnej części okna dostępne są przyciski funkcyjne:
  • - przycisk otwiera okno konfiguracji, które umożliwia określenie wyświetlania wykresów oraz wartości minimalne oraz maksymalne na wykresach
  • - przyciks otwieracjący okno z wartościami średnimi dla wydzielonych warstw
  • - przyciks otwieracjący okno z wynikami testów dyssypacji
  • - przycisk umożliwiający eksport wyników obliczeń do pliku csv
CPT calculation view
Widok okna podglądu wyników obliczeń

Generowanie raportu

W celu wygenerowania raportu należy wybrać z tabeli badania, dla których ma zostać wygenerowany raport i kliknąć przycisk "Generuj wyniki", co otworzy dodatkowe okno podglądu wyników. W oknie podglądu możliwe jest zdefiniowanie dodatkowych ustawień dla wyników takich jak:
  • Język - język wyniku (PL | EN)
  • Szablon - szablon określający wygląd raportu, możliwe jest wybranie szablonów domyślnych lub szablonu własnego utworzonego za pomocą opcji "Szablon"
  • Numeracja załączników - pole pozwala określić sposób numeracji załączników. Wartość zamknięta w nawiasach klamrowych {1} traktowana jest jako zmienna, od której rozpoczyna się numeracja (np. "2.{2}a" spowoduje powstanie numerów załączników w postaci 2.2a, 2.3a, 2.4a, ...)"
  • Ust. dodatkowe - ustawienia dodatkowe obejmujące opcje:
    • Badanie dyssypacji - jeżeli opcja jest zaznaczona i sondowanie zawiera testy dyssypacji, zostaną one wyświetlone w raporcie
    • Wydruk eco - jeżeli zaznaczone, pominięte zostaną wypełnienia wykresów i nomogramów
Dodatkowo po prawej stronie dostępne są przyciski funkcyjne:
  • - przycisk uruchamiający generowanie karty dokumentacyjne
  • - przycisk wydruku wygenerowanych wyników
  • - przycisk zapisu bieżących ustawień. Jeżeli ustawienia zostaną zapisane, staną się one ustawieniami domyślnymi
CPT program result preview
Widok podglądu wyników

Interpretacja badań

  1. Skorygowany opór stożka qt

    \[{{q_{t} = {q_{c} + u_{2}}}({1 -a})\quad\lbrack\mathit{\text{MPa}}\rbrack}{}\]
    gdzie:
    qc - pomierzony opór stożka [MPa]
    u2 - wzbudzone ciśnienie wody w porach pomierzone na czujniku za stożkiem [MPa]
    a -

    współczynnik stożka:

    a = 1 - dla stożka mechanicznego

    a = 0.7 ÷ 0.85 - typowo dla stożka elektrycznego

  2. Współczynnik tarcia Rf

    \[{{R_{f} = {\frac{f_{s}}{q_{t}} \cdot\text{100}}}\quad\lbrack\text{%}\rbrack}{}\]
    gdzie:
    fs - pomierzone tarcie na tulei ciernej [MPa]
  3. Ciężar objętościowy γ

    \[{{\gamma = 9}\text{.}{\text{81} \cdot\lbrack}0\text{.}\text{27}\text{log}(R_{f}{) +0}\text{.}\text{36}(\text{log}\left( {q_{t}/p_{a}} \right){) +1}\text{.}\text{236}\rbrack\quad\lbrack{\mathit{\text{kN}}/m^{3}}\rbrack}{}\]
    gdzie:
    Rf w [%], qt w [MPa]
    pa - ciśnienie atmosferyczne [MPa], pa = 0.1 MPa
  4. Znormalizowany opór stożka Qt

    \[{{Q_{t} = \frac{q_{t} -\sigma_{v0}}{\sigma'_{v0}}}\mspace{27mu}{\lbrack -\rbrack}}{}\]
    gdzie:
    σv0 - pionowa składowa naprężenia całkowitego [MPa]
    σ’v0 - pionowa składowa naprężenia efektywnego [MPa]
  5. Znormalizowany współczynnik tarcia Fr

    \[{{F_{r} = {\frac{f{{}_{s}^{}}}{q_{t} -\sigma_{v0}} \cdot\text{100}}}\mspace{27mu}\lbrack\text{%}\rbrack}{}\]
  6. Znormalizowany opór stożka Qtn

    Znormalizowany opór stożka obliczany jest wg metodyki :
    \[{{Q_{\mathit{\text{tn}}} = {\frac{q_{t}- \sigma_{v0}}{p_{a}} \cdot C_{n}}}\mspace{27mu}{\lbrack -\rbrack}}{}\]
    Współczynnik korygujący ze względu na naprężenia pionowe Cn:
    \[{C_{\mathit{\text{n}}} = {\left(\frac{p_{a}}{\sigma'_{v0}} \right)^{n}\mspace{27mu}{\lbrack -\rbrack}}}{}\]
    gdzie:
    qt, σv0, σ’v0, pa w[MPa]
    wykładnik zależny od rodzaju gruntu i stanu naprężenia n:
    \[{{n = 0}\text{.}\text{381}{I_{c} +0}\text{.}\text{05}{\left( \frac{\sigma'_{v0}}{p_{a}} \right) -0}\text{.}\text{15}\qquad i\mspace{45mu}{0.3 \leq n \leq1}}{}\]
    wskaźnik klasyfikacji gruntu Ic:
    \[{I_{c} = \sqrt{\left({3\text{.}{\text{47} - \text{log}}(Q_{\mathit{\text{tn}}})} \right)^{2}+ \left( {1\text{.}{\text{22} + \text{log}}(F_{r})}\right)^{2}}}{}\]
    obliczenia prowadzone są iteracyjnie do momentu gdy: Δn < 0.01.

    Ze względu na fakt, że wartość współczynnika korygującego ze względu na naprężenia Cn dla płytkich warstw gruntu (niskie naprężenia efektywne) może osiągać znaczne wartości, program umożliwia ograniczenie maksymalnej wartości tego współczynnika poprzez zaznaczenie opcji „ogranicz Cn”. W przypadku, gdy ta opcja jest zaznaczona wartość współczynnika korekcyjnego Cn obliczana jest jak wyżej, z tym, że jeżeli wartość Cn > 2 do obliczenia wartości Qtn, Ic i n przyjmowane jest Cn= 2.

  7. Parametr ciśnienia wody w porach Bq

    \[{{B_{q} = \frac{u_{2} - u_{0}}{q_{t} -\sigma_{v0}}}\quad{\lbrack - \rbrack}}{}\]
    gdzie:
    u0 - ciśnienie wody w porach
  8. Określenie rodzaju gruntu

    1. nomogram Robertsona (2010) metoda SBTn
      Robertson chart
      nomogram Robertsona
      strefa symbol rodzaj gruntu
      1 St Π-I Wrażliwe pyły i iły
      2 Org. Grunty organiczne
      3 I-Gπ Iły do iłów pylastych, gliny
      4 Gp-Iπ Pyły do iłów pylastych
      5 Pπ-Πp Piaski pylaste do pyłów piaszczystych
      6 P-Pπ Piaski do piasków pylastych
      7 P-Po/Ż Piaski, pospółki, żwiry
      8 P-Pg Zagęszczone piaski do piasków gliniastych
      9 Pzw Pg-Gp Bardzo zwięzłe grunty drobnoziarniste

      W przypadku, gdy w podłożu występują grunty przejściowe program rozdziela warstwę 5 na grunty spoiste i niespoiste wykorzystując, jako kryterium podziału wartość parametru IB. Rozdział gruntów strefy 5 na spoiste (5 - grunty bliższe pyłom piaszczystym) i niespoiste (5.1 - grunty bliższe piaskom pylastym) wykonywane jest na podstawie zmodyfikowanego wskaźnika klasyfikacji IB obliczonego zgodnie ze wzorem (Robertson 2016 ):

      \[{I_{B} = \frac{\text{100}({Q_{\mathit{\text{tn}}} + \text{10}})}{{Q_{\mathit{\text{tn}}} \cdot F_{r}} + \text{70}}}{}\]

      Grunt przydzielany jest, jako niespoisty (5.1) jeżeli IB ≥ 32 oraz jako spoisty (5), gdy IB < 32.

      Dodatkowo program wykorzystuje zmodyfikowany nomogram Robertsona 2016 , który pozwala ocenić zachowanie gruntu w czasie ścięcia:

      • grunty kontraktywne - zmniejszające objętość podczas ścinania
      • grunty dylatywne - zwiększające objętość podczas ścinania
      Modified Robertson chart
      zmodyfikowany nomogram Robertsona

    2. nomogram Młynarka (PN-B-04452:2002)
      Mlynarek chart
      nomogram Młynarka
      strefa symbol rodzaj gruntu
      1 St Π-I Wrażliwe pyły i iły
      2 Org. Grunty organiczne
      3.1 Gπz - Iπ Gliny pylaste zwięzłe do iłów pylastych
      3.2 Gπz - Iπ -I Gliny pylaste zwięzłe do iłów
      3.3 I Iły
      4 Gp - Gπ Gliny piaszczyste do glin pylastych
      5 Ps - Pπ Piaski średnie do piasków pylastych
      6 Po - Pd Pospółki do piasków drobnych
      7 Ż Żwiry, piaski grube
      8 P - Pg Zagęszczone piaski do piasków gliniastych
      9 Pzw Pg - Gp Półzwarte drobnoziarniste (mało spoiste)
    3. Model probabilistyczny (Zhang i Tumay 1999)

      Dodatkowo oprócz określenia rodzaju gruntu za pomocą nomogramów Robertsona i Młynarka program oferuje możliwość podglądu wyników klasyfikacji gruntów z wykorzystaniem modelu probabilistycznego Zhang’a i Tumay’a (Zhang i Tumay 1999, Tumay i in. 2008). W modelu tym na podstawie indeksu klasyfikacji modelu (U) określane jest prawdopodobieństwo, że grunt należy do jednej z 3 klas (grunt ilasty, mieszany lub piaszczysty).

      Wyznaczenie parametrów x i y modelu:

      \[{{x = 0}\text{.}{{\text{1539} \cdot R_{f}} + 0}\text{.}{\text{8870} \cdot \text{log}}(q_{c}{) - 3}\text{.}\text{35}}{}\]

      \[{{y = {- 0}}\text{.}{{\text{2957} \cdot R_{f}} + 0}\text{.}{\text{4617} \cdot \text{log}}(q_{c}{) - 0}\text{.}\text{37}}{}\]

      Obliczenie indeksu klasyfikacji (U):

      \[\begin{matrix} {U = {\frac{{( - \text{11}}\text{.}\text{345}{x + 3}\text{.}\text{795}{y + \text{15}}\text{.}\text{202}){( - 0}\text{.}\text{296}{x + 0}\text{.}\text{759}{y + 2}\text{.}\text{96})}{{( - 0}\text{.}\text{296}{x + 0}\text{.}\text{759}{y + 2}\text{.}\text{96}{)^{2} + ( - 0}\text{.}\text{759}{x - 0}\text{.}\text{296}{y + 2}\text{.}\text{477})^{2}} -}} {\frac{{( - 3}\text{.}\text{795}{x - \text{11}}\text{.}\text{345}{y + 5}\text{.}\text{085}){( - 0}\text{.}\text{759}{x - 0}\text{.}\text{296}{y + 2}\text{.}\text{477})}{{( - 0}\text{.}\text{296}{x + 0}\text{.}\text{759}{y + 2}\text{.}\text{96}{)^{2} + ( - 0}\text{.}\text{759}{x - 0}\text{.}\text{296}{y + 2}\text{.}\text{477})^{2}}} \end{matrix}{}\]

      Następnie obliczane jest prawdopodobieństwo, że grunt należy do jednej z trzech klas:

      • grunt ilasty (HPC):
        \[ \mu_{c}(U)= \begin{cases} \exp\!\left[-0.5\left(\frac{U+0.1775}{0.86332}\right)^{2}\right] & \text{dla } U \ge -0.1775\ \\ 1.0 & \text{dla } U < -0.1775 \end{cases} \]
      • grunt mieszany (HPM):
        \[{\mu_{m}(U{) = \text{exp}}\left\lbrack {{- 0}\text{.}{5 \cdot \left( \frac{{U - 1}\text{.}\text{35}}{0\text{.}\text{724307}} \right)^{2}}} \right\rbrack}{}\]
      • grunt piaszczysty (HPS):
        \[ \mu_{s}(U)= \begin{cases} 1.0 & \text{dla } U > 2.6575\ \\ \exp\!\left[-0.5\left(\frac{U - 2.6575}{0.834586}\right)^{2}\right] & \text{dla } U \le 2.6575 \end{cases} \]
  9. Stopień zagęszczenia ID

    Liczony dla gruntów ze strefy 5.1,6,7,8 (Robertson 2010) i 5,6,7,8 (Młynarek PN-B-04452:2002)

    • Kulhawy i Mayne 1990 : Dla młodych gruntów niespoistych o średniej ściśliwości
      \[{I_{D} = \sqrt{\frac{1}{\text{305} \cdot\mathit{\text{OCR}^{\mathrm{0\text{.}\text{18}}}}} \cdot\frac{q_{t}}{p_{a}} \cdot \left( \frac{p_{a}}{\sigma'_{v}}\right)^{0\text{.}5}}}{}\]
      gdzie:
      qt,σ’v0, pa w [MPa]
      OCR - współczynnik prekonsolidacji, OCR ≤ 15.
    • Baldi 1986 (za Lunne i in. 1997) : Dla niespoistych gruntów normalnie skonsolidowanych i prekonsolidowanych
      \[{{I_{D} = {\frac{1}{2\text{.}\text{61}} \cdot \text{ln}}}\left( \frac{q_{t} \cdot \text{1000}}{\text{181} \cdot \left( {\sigma{'_{m} \cdot \text{1000}}} \right)^{0\text{.}\text{55}}} \right)}{}\]
      gdzie:
      qc,σ’m w [MPa]
      σ’m -

      średnie naprężenie efektywne

      σ’m = σ’v0∙(1+2K0)/3

      K0 = 0.35 ∙ OCR0.65 i K0 ≤ 1

    • Jamiołkowski i in. 2001 :
      \[{{I_{D} = 0}\text{.}{\text{268} \cdot \text{ln}}{\left\lbrack {\frac{q_{t}}{p_{a}} \cdot \left( \frac{p_{a}}{\sigma'_{v}} \right)^{0\text{.}5}} \right\rbrack - 0}\text{.}\text{675}}{}\]
  10. Efektywny kąt tarcia wewnętrznego φ’

    Dla gruntów niespoistych

    Liczony dla gruntów ze strefy 5.1,6,7,8 (Robertson 2010 ) i 5,6,7,8 (Młynarek PN-B-04452:2002 )

    • Schmertmann 1978 :
      schmertmann chart
      Nomogram Schmertmann’a
      W celu wykorzystanie powyższego nomogramu Schmertmann’a w programie wyprowadzono wzór, który stanowi jego uproszczone odwzorowanie, gdzie jako kryterium rodzaju gruntu przyjęto wskaźnik klasyfikacji Ic.
      \[{\varphi{' = {{{({{0.031 \cdot I_{c}} + 0.063})} \cdot I_{D}} - {5.23 \cdot I_{c}} + 40.7}}}{}\]
      gdzie:
      ID w [%], Ic [-]
    • Robertson i Campanella 1983 :
      \[{\varphi{' = \text{atan}}\left( {\frac{1}{2\text{.}\text{68}}\left\lbrack {\text{log}{\left( \frac{q_{c}}{\sigma'_{v0}} \right) + 0}\text{.}\text{29}} \right\rbrack} \right)}{}\]
    • Kulhawy i Mayne 1990 :
      \[{\varphi{' = \text{17}}\text{.}{6 + {\text{11} \cdot \text{log}}}(Q_{\mathit{\text{tn}}})}{}\]
    • model NTH (Norwegian Institute of Technology) :
      \[\varphi{' = {8.18 \cdot \ln}}\left( \frac{2.13 \cdot {q_{t} - \sigma_{v0}}}{\sigma{'_{v0} \cdot {OCR}^{0.7}}} \right)\]

    Dla gruntów spoistych

    Liczony dla gruntów ze strefy 1,2,3,4,5,9 (Robertson 2010 ) i 1,2,3.1,3.2,3.3,4,9 (Młynarek PN-B-04452:2002 )

    Efektywny kąt tarcia dla gruntów spoistych liczony jest na podstawie zmodyfikowanego modelu NTH (Sandven 2016 , Ouyang i Mayne 2018 , Ouyang i Mayne 2019 ) w sposób iteracyjny do momentu, kiedy Nmc = Nm, przyjmując wartość spójności efektywnej c’ zgodnie z pkt 11.
    \[{N_{\mathit{\text{mc}}} = \frac{q_{t} - \sigma_{v0}}{\sigma'_{v0}{\mathit{\text{OCR}^{\mathrm{0\text{.}7}}} + c}{' \cdot \text{cot}}(\phi')}}{}\]
    \[{N_{m} = \frac{\text{tan}^{2}{\left( {{\text{45} + 0}\text{.}5\phi'} \right) \cdot \text{exp}}({\pi \cdot \text{tan}}(\phi'){) - 1}}{{1 + {6 \cdot \text{tan}}}(\phi'{) \cdot (}{1 + \text{tan}}(\phi'){) \cdot B_{q}}}}{}\]

    Podgląd obliczeń kąta tarcia wewnętrznego dla gruntów spoistych dostępny jest w tabeli wyników oraz na wykresie jako φ’sp.

  11. Spójność efektywna c’

    Liczony dla gruntów ze strefy 1,2,3,4,5,9 (Robertson 2010 ) i 1,2,3.1,3.2,3.3,4,9 (Młynarek PN-B-04452:2002 )

    • Sorensen & Okkel 2013 :
      \[{c{' =0}\text{.}1s_{u}}{}\]
      gdzie:
      su - Wytrzymałość gruntu na ścinanie w warunkach bez odpływu [kPa]
    • Mayne 2016 :
      \[{c{' =0}\text{.}\text{03}\sigma'_{p}}{}\]
      gdzie:
      σ’p w [kPa]
      σ’p -

      Naprężenie prekonsolidacji

      \[{\sigma{'_{p} = {1000 \cdot {\lbrack{0\text{.}\text{33}({q_{t} - \sigma_{v0}}{)^{m} \cdot 0}\text{.}\text{001}^{1 - m}}\rbrack}}}}{}\]

      qtv0 w [MPa]

      m - współczynnik zgodnie z pkt 14

    • Program umożliwia także przyjęcie wartości spójności efektywnej c’ = 0

  12. Stopień plastyczności IL

    Liczony dla gruntów ze strefy 1,2,3,4,5,9 (Robertson 2010 ) i 1,2,3.1,3.2,3.3,4,9 (Młynarek PN-B-04452:2002 )

    • formuła GEOTEKO:
      \[{{I_{L} = {A - {0.5 \cdot\text{log}}}}({q_{t} - \sigma}'_{v0})}{}\]
      gdzie:
      A -

      Współczynnik zależny od rodzaju gruntu:

      - A = 0.35 dla Gp, Π

      - A = 0.25 dla Gπ

      - A = 0.18 dla I, Gπz

    • PN-B-04452-2002 :
      \[{{I_{L} = 0}\text{.}{\text{242} - 0}\text{.}{\text{427} \cdot \text{log}}(q_{c})}{}\]
      grunty spoiste - fi > 30%
      \[{{I_{L} = 0}\text{.}{\text{518} - 0}\text{.}{\text{653} \cdot \text{log}}(q_{c})}{}\]
      grunty spoiste - fi = 10 - 30%
      \[{{I_{L} = 0}\text{.}{\text{729} - 0}\text{.}{\text{736} \cdot \text{log}}(q_{c})}{}\]
      grunty spoiste - fi < 10%
      W celu uogólnienia powyższych równań z normy PN-B wyprowadzono 3 modele łączące wszystkie równania w jednym, w których jako kryterium zawartości frakcji zastosowano wskaźniki Ic lub IB:
      • model 1:
        \[{{I_{L} = {- 0}}\text{.}{\text{56} \cdot \text{log}}(q_{c}{) - 0}\text{.}{{\text{16} \cdot I_{c}} + 0}\text{.}\text{93}}{}\]
      • model 2:
        \[{I_{L} = {{({{0.64 \cdot I_{c}} - 2.44})} \cdot \log}}{{(q_{c})} - I_{c} + 3.34}\]
      • model 3:
        \[{I_{L} = {{({{{- 0.025} \cdot I_{B}} + 0.03})} \cdot \log}}{{(q_{c})} + {0.038 \cdot I_{B}} - 0.47}\]
      gdzie:
      qc w [MPa], Ic w [-], IB w [-]
      Jednocześnie w modelu 2 i 3 wprowadzono ograniczenie, że wartości maksymalne obliczone z podanych wzorów nie mogą być wyższe niż wartości wyznaczone wzorem 3 wg PN-B, natomiast wartości minimalne nie mogą być niższe niż te wyznaczone wzorem 1 wg PN-B. Modele przedstawiono na poniższym rysunku.
      IL model comparisons
      Porównanie wzorów do obliczania stopnia plastyczności IL
  13. Wytrzymałość na ścinanie w warunkach bez odpływu su

    Liczony dla gruntów ze strefy 1,2,3,4,5,9 (Robertson 2010 ) i 1,2,3.1,3.2,3.3,4,9 (Młynarek PN-B-04452:2002 )

    \[{s_{u} = \frac{({q_{t} -\sigma_{v0}})}{N_{\mathit{\text{kt}}}}}{}\]
    Wartość współczynnika Nkt można wyznaczyć jedną zmetod:
    • metoda SHANSEP (DeGroot D.J. 2014 ):
      \[{{N_{\mathit{\text{kt}}} = \text{11}}\text{.}9\left( \frac{q_{t} - \sigma_{v0}}{\sigma'_{v0}} \right)^{0\text{.}2}}{}\]
    • Robertson 2012 :
      \[{N_{kt} = {10.5 + {7 \cdot \log}}}{(F_{r})}\]
    • Formuła Geoteko:
      \[N_{kt} = {{4 \cdot q_{c}} +8}\]
    • Wartość stała:

      Możliwe jest zdefiniowanie stałej wartości współczynnika zgodnie z preferencjami użytkownika.

  14. Współczynnik prekonsolidacji OCR

    Mayne 2009 :

    \[{\mathit{\text{OCR}} = \frac{0\text{.}\text{33}({q_{t} - \sigma_{v0}}{)^{m} \cdot 0}\text{.}\text{001}^{1 - m}}{\sigma'_{v0}}}{}\]
    gdzie:
    qtv0, σ’v0 w [MPa]
    m - współczynnik zależny od uziarnienia gruntu:
    \[{m = {1 - \frac{0\text{.}\text{28}}{{1 + (}{I_{c}/2}\text{.}\text{65})^{\text{25}}}}}{}\]
  15. Moduł ściśliwości M

    • Robertson 2009 :
      \[{{M = {\alpha \cdot (}}{q_{t} -\sigma_{v0}})}{}\]

      gdzie:

      dla Ic ≥ 2.2:

      α = Qtn   dla Qtn ≤ 14

      α = 14   dla Qtn > 14

      dla Ic < 2.2:

      \[{{\alpha = 0}\text{.}{\text{0188} \cdot \text{10}^{0\text{.}\text{55}{I_{c} + 1}\text{.}\text{68}}}}{}\]

    • Kulhawy i Mayne 1990 :
      \[{{M = 8}\text{.}{\text{25} \cdot(}{q_{t} - \sigma_{v0}})}{}\]
    • Wysokiński i in. 2009 (za Godlewski 2013 ) Wartość modułu dobierana jest z wykorzystaniem metod uczenia maszynowego zgodnie z poniższym nomogramem, gdzie warstwice określają wartość modułu w MPa.
      schmertmann chart
      Nomogram do wyznaczania modułu ściśliwości
    • Eurocode 7 :
      \[M = {\alpha \cdot q_{c}}\]
      wartości współczynników α ustalono w oparciu o tablicę D.2 wg Eurokodu 7 i odniesiono do stref SBTn wg Robertsona. Przyjmowane w obliczeniach wartości przedstawiono w poniższej tabeli:
      Strefa SBTn symbol rodzaj gruntu
      1 St Π-I
      \[\alpha = 3\]
      2 Org.
      \[\alpha = 1.5\]
      3 Gπz - Iπ -I
      qc < 2:
      \[{\alpha = {- 2}}{q_{c} + 6}\]
      qc = 2 ÷ 6:
      \[{\alpha = {- 0.25}}{q_{c} + 2.5}\]
      qc ≥ 6:
      \[\alpha = 1\]
      4 Gp - Gπ qc ≤ 0.7:
      \[{\alpha = {- 4.2}}{q_{c} + 8}\]
      qc = 0.7 ÷ 2:
      \[{\alpha = {- 2.3}}{q_{c} + 6.6}\]
      qc ≥ 6:
      \[\alpha = 1.5\]

      5

      9

      Ps – Pπ

      Pzw Pg - Gp

      qc < 2:
      \[{\alpha = {- 1.5}}{q_{c} + 6}\]
      qc = 2 ÷ 6:
      \[{\alpha = {- 0.25}}{q_{c} + 2.5}\]
      qc ≥ 6:
      \[\alpha = 1\]

      6

      7

      8

      Po – Pd

      Ż

      P - Pg

      qc < 5:
      \[\alpha = 2\]
      qc ≥ 5:
      \[\alpha = 1.5\]
  16. Współczynnik filtracji kh

    Robertson 2015 :

    dla Ic ≤ 3.27:

    \[k_{h} = 10^{{0.952 -3.04}I_{c}}\]

    dla Ic > 3.27:

    \[k_{h} = 10^{{{- 4.52} -1.37}I_{c}}\]
  17. Współczynnik konsolidacji c

    \[c_{h} = \frac{k_{h} \cdot M}{\gamma_{w}}\]
  18. Wyrównanie warstw

    Do wyrównania warstw wykorzystywany jest algorytm stworzony na potrzeby programu, wykorzystujący iteracyjne grupowanie warstw o zbliżonych cechach w większe pakiety.

    Wyrównaniu podlegają wartości qt oraz fs lub Rf, które następnie są wykorzystywane do obliczenia średnich wartości wyników w wyznaczonych warstwach i określania rodzaju gruntu z określonego nomogramu. Wyrównanie wykorzystywane jest jedynie w celu wydzielenia uogólnionych warstw gruntu, wszelkie parametry liczone są na wartościach oryginalnych z uwzględnieniem podziału na grunty spoiste/niespoiste wynikające z przeprowadzonego grupowania.

  19. Interpretacja badań dyssypacji

    Program umożliwia interpretację testów dyssypacji wykonanych podczas sondowania z wykorzystaniem metody wstecznej ekstrapolacji (Sully i in. 1999 ), która pozwala na ocenę zarówno krzywych rozpraszania monotonicznego jak i dylatacyjnego. Metoda ta polega na wstecznej ekstrapolacji ciśnienia początkowego poprzez wyrównanie linią prostą części wykresu reprezentującego rozpraszanie monotoniczne.

    Interpretacja krzywej polega na określeniu ciśnienia hydrostatycznego u0 oraz pierwiastka czasu t1 i t2 odczytanego z wykresu stanowiącego część krzywej reprezentującą rozpraszanie monotoniczne. Na podstawie określonych danych wykonywana jest wsteczna ekstrapolacja i wyznaczane jest ciśnienie początkowe ui oraz obliczany jest czas 50% rozproszenia nadwyżki ciśnienia wody t50. Współczynnik filtracji gruntu obliczany jest w oparciu o wyznaczony czas t50 ze wzoru (Parez i Fauriel 1988 za Mayne 2002 ):

    \[ k = \frac{1}{\left(251 \cdot t_{50}\right)^{1.25}} \]
    dissipation test example
    Przykład testu rozpraszania

Literatura

  1. Abu-Farsakh M. Y., Zhang Z., Tumay M., Morvant M. (2008). Computerized Cone Penetration Test for Soil Classification: Development of MS-Windows Software. Transportation Research Record, 2053(1), s. 47–64.
  2. DeGroot D.J. (2014). Evaluation of soft clay properties from interpretation of CPTU data within a SHANSEP framework. 5th International Workshop CPTU and DMT in soft Clays and organic soils, Poznań, Polska.
  3. Campanella R. G., Robertson P. K., Gillespie D. (1983). Cone penetration testing in deltaic soils. Canadian Geotechnical Journal, NRC Research Press20(1), s. 23–35.
  4. Godlewski T. (2013). Interpretacja badań polowych a Eurokod 7. Acta Scientiarum Polonorum. Architectura, 12(3) 61-72.
  5. Jaksa M. B., Kaggwa W. S., Brooker P. I. (2002). An Improved Statistically Based Technique for Evaluating the CPT Friction Ratio. Geotechnical Testing Journal, ASTM International25(1), s. 61–69.
  6. Jamiolkowski M., Lo Presti D., Manassero M. (2001). Evaluation of Relative Density and Shear Strength of Sands from CPT and DMT. Soil Behavior and Soft Ground Construction, American Society of Civil Engineerss. 201–238.
  7. Lunne T., Powell J. J. M., Robertson P. K. (1997). Cone Penetration Testing in Geotechnical Practice. CRC Press, London.
  8. Mayne P. W. (2001). Stress-strain-strength-flow parameters from enhanced in-situ tests. Proc. Int. Conf. on In Situ Measurement of Soil Properties and Case Histories, Bali, s. 27–47.
  9. Mayne P.W. (2002). Flow properties from piezcone dissipation tests.
  10. Mayne, P. W., Coop, M. R., Springman, S. M., Huang, A-B., & Zornberg, J. G. (2009). Geomaterial behavior and testing. In Proceedings of the 17th International Conference on Soil Mechanics and Geotechnical Engineering: The Academia and Practice of Geotechnical Engineering (Vol. 4, pp. 2777-2872)
  11. Mayne P. W. (2014). Interpretation of geotechnical parameters from seismic piezocone tests. Proceedings of 3rd International Symposium on Cone Penetration Testing, CPT14, Las Vegas, Nevada, Gregg Drilling & Testing, Inc. www. cpt14. com.
  12. Mayne P. W. (2016). Evaluating effective stress parameters and undrained shear strengths of soft-firm clays from CPT and DMT. Australian Geomechanics Journal, 51(4), s. 27–55.
  13. Młynarek Z., Wierzbicki J., Wołyński W. (2007). Efficiency of selected statistical criteria in determination of geotechnical parameters from CPTU. Studia Geotechnica et Mechanica, 29(1–2), s. 137–149.
  14. Ouyang Z., Mayne P. W. (2018). Effective friction angle of clays and silts from piezocone penetration tests. Canadian Geotechnical Journal, 55(9), s. 1230–1247.
  15. Ouyang Z., Mayne P. W. (2019). Modified NTH Method for Assessing Effective Friction Angle of Normally Consolidated and Overconsolidated Clays from Piezocone Tests. Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Engineering, 145(10), s. 4019067.
  16. PN-B-04452:2002 Geotechnika. Badania polowe.
  17. PN-EN 1997-2 Eurokod 7 -- Projektowanie geotechniczne -- Część 2: Rozpoznanie i badanie podłoża gruntowego.
  18. Robertson P. K. (1990). Soil classification using the cone penetration test. Canadian Geotechnical Journal, 27(1), 151–158.
  19. Robertson, P.K., and Campanella, R.G. (1983). Interpretation of cone penetration tests – Part I (sand). Canadian Geotechnical Journal, 20(4): 718-733.
  20. Robertson P. K., Wride C. (Fear). (1998). Evaluating cyclic liquefaction potential using the cone penetration test. Canadian Geotechnical Journal, 35(3), 442–459.
  21. Robertson, P.K. (2009). Interpretation of cone penetration tests – a unified approach, Canadian Geotechnical Journal, 46: 1-19.
  22. Robertson, P.K. (2010). Soil behaviour type from the CPT: an update. 2nd International Symposium on Cone Penetration Testing, CPT’10, Huntington Beach, CA, USA.
  23. Robertson P. K. (2012). The James K. Mitchell Lecture: Interpretation of in-situ tests–some insights. Proc. 4th Int. Conf. on Geotechnical and Geophysical Site Characterization–ISC’4, Taylor & Francis Group Londons. 3–24.
  24. Robertson P. K., Cabal K. L. (2015). Guide to cone penetration testing for geotechnical engineering 6th Edition. Gregg Drilling & Testing, Inc.
  25. Robertson P. K. (2016). Cone Penetration Test (CPT) - based soil behaviour type (SBT) classification system - an update. Canadian Geotechnical Journal, 53: 1910-1927.
  26. Sandven R., Gylland A., Montafia A., Kåsin K., Pfaffhuber A. A., Long M. (2016). In situ detection of sensitive clays–part II: results. Proceedings of the 17th Nordic Geotechnical Meeting.
  27. Schmertmann J.H. (1978). Guidelines for cone penetration tests performance and design. Report FHWA-TS-78-209. Federal Highways Administration, Washington D.C.
  28. Sorensen K. K., Okkels N. (2013). Correlation between drained shear strength and plasticity index of undisturbed overconsolidated clays. Proceedings of the 18th International Conference on Soil Mechanics and Geotechnical Engineering, Paris, 1, s. 423–428.
  29. Sully J.P., Robertson P.K., Campanella R.G., Woeller D.J. (1999). An approach to evaluation of field CPTU dissipation data in overconsolidated fine-grained soils", Canadian Geotechnical Journal
  30. Kulhawy, F.H., and Mayne, P.H., (1990). Manual on estimating soil properties for foundation design, Report EL-6800 Electric Power Research Institute, EPRI, August 1990.
  31. Tumay M. T., Abu-Farsakh M. Y., i Zhang Z., (2008). From Theory to Implementation of a CPT-Based Probabilistic and Fuzzy Soil Classification. From Research to Practice in Geotechnical Engineering, 259–76. New Orleans, Louisiana, United States: American Society of Civil Engineers.
  32. Zhang Z., i Tumay M. T. (1999). Statistical to Fuzzy Approach Toward CPT Soil Classification. Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Engineering 125 (3): 179–86.