Strona główna/Próbne pompowania

Próbne pompowania – obliczanie współczynnika filtracji i leja depresji

Wstęp

Próbne pompowania są badaniem hydrogeologicznym pozwalającym na określenie parametrów hydraulicznych warstwy wodonośnej na podstawie obserwacji zachowania zwierciadła wody podczas pompowania studni lub otworu hydrogeologicznego.

GIMSGEO to program do opracowania wyników próbnych pompowań, który umożliwia obliczenie współczynnika filtracji oraz zasięgu leja depresji dla pojedynczej studni lub otworu hydrogeologicznego. Program pozwala wykonywać obliczenia dla otworów zupełnych i niezupełnych oraz dla swobodnego lub napiętego zwierciadła wody.

Obliczenia mogą uwzględniać między innymi wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej, usytuowanie czynnej części filtru w warstwie wodonośnej oraz opory hydrauliczne filtrów. Program umożliwia również automatyczne określenie współczynników oporów liniowych filtrów.

GIMSGEO udostępnia różne schematy obliczeniowe odpowiadające warunkom występującym podczas próbnego pompowania. Użytkownik może wprowadzić dane, wykonać obliczenia dla wielu wyników jednocześnie, sprawdzić zastosowany schemat oraz podgląd wzorów obliczeniowych i zapisać uzyskane wyniki.

Obliczenia współczynnika filtracji oraz promienia leja depresji wykonywane są zgodnie z metodyką opisaną w Normie Branżowej BN-71/8950-04.

Wprowadzanie danych

Dane do obliczeń wprowadzane są bezpośrednio w moduł obliczeniowy dostępny w zakładce "Programy" ⭢ "Próbne pompowania" (Dostępny jedynie dla użytkowników z aktywną subskrypcją programu "Próbne pompowania").

Generowanie wyników

Test pumping program
Widok okna programu do generowania wyników
Generowanie wyników próbnych pompowań odbywa się poprzez dedykowany moduł dostępny w zakładce "Programy" ⭢ "Próbne pompowania" (Dostępny jedynie dla użytkowników z aktywną subskrypcją programu "Próbne pompowania"). Moduł pozwala na:
  • Wybór schematu obliczeniowego
  • Wprowadzenie i obliczenie wielu wyników jednocześnie
  • Podgląd schematu obliczeniowego oraz wzorów obliczeniowych
  • Zapis wyników obliczeń

Wykonywanie obliczeń

W celu wykonania obliczeń należy wybrać schemat obliczeniowy, wypełnić dane wymagane dla określonych obliczeń i wcisnąć przycisk "Oblicz" co spowoduje przeliczenie wprowadzonych danych.

Metodyka obliczeń

  1. Otwór zupełny, napięte zwierciadło wody

    \[{k = \frac{0\text{.}{\text{366} \cdot Q \cdot \text{lg}}\left( \frac{R}{r} \right)}{M \cdot s}}{}\]
    Otwór zupełny, napięte zwierciadło wody
    Otwór zupełny, napięte zwierciadło wody
  2. Otwór niezupełny, warstwa o ograniczonej miąższości, zwierciadło napięte

    \[{{k = \frac{0\text{.}{\text{366} \cdot Q}}{M \cdot s}}\left( {\text{lg}{\frac{R}{r} + 0}\text{.}\text{217}\xi} \right)}{}\]
    Otwór niezupełny, warstwa o ograniczonej miąższości, zwierciadło
napięte
    Otwór niezupełny, warstwa o ograniczonej miąższości, zwierciadło napięte
  3. Otwór niezupełny, warstwa o nieograniczonej miąższości, zwierciadło napięte

    \[{{k = \frac{0\text{.}{\text{366} \cdot Q}}{l \cdot s}}\left( {\text{lg}\frac{1\text{.}{\text{47} \cdot l}}{\varepsilon \cdot r}} \right)}{}\]
    Otwór niezupełny, warstwa o nieograniczonej miąższości, zwierciadło
napięte
    Otwór niezupełny, warstwa o nieograniczonej miąższości, zwierciadło napięte
  4. Otwór zupełny, zwierciadło napięte, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej

    \[{{k = \frac{0\text{.}{\text{366} \cdot Q}}{M \cdot s}}\left( {\text{lg}\frac{2a}{r}} \right)}{}\]
    Otwór zupełny, zwierciadło napięte, wpływ filtracji ze zbiornika
wody powierzchniowej
    Otwór zupełny, zwierciadło napięte, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej
  5. Otwór niezupełny, zwierciadło napięte, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej

    \[{{k = \frac{0\text{.}{\text{366} \cdot Q}}{M \cdot s}}\left( {\text{lg}{\frac{2a}{r} + 0}\text{.}\text{217}\xi} \right)}{}\]
    Otwór niezupełny, zwierciadło napięte, wpływ filtracji ze zbiornika
wody powierzchniowej
    Otwór niezupełny, zwierciadło napięte, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej
  6. Otwór zupełny, swobodne zwierciadło wody

    \[{k = \frac{0\text{.}{\text{732} \cdot Q \cdot \text{lg}}\left( \frac{R}{r} \right)}{{s \cdot (}2{H - s})}}{}\]
    Otwór zupełny, swobodne zwierciadło wody
    Otwór zupełny, swobodne zwierciadło wody
  7. Otwór niezupełny, swobodne zwierciadło wody, filtr przylega do spągu warstwy wodonośnej

    \[{{k = \frac{0\text{.}{\text{366} \cdot Q}}{l \cdot s}}\text{lg}\left( \frac{1\text{.}\text{32}l}{r} \right)}{}\]
    Otwór niezupełny, swobodne zwierciadło wody, filtr przylega do spągu
warstwy wodonośnej
    Otwór niezupełny, swobodne zwierciadło wody, filtr przylega do spągu warstwy wodonośnej
  8. Otwór niezupełny, swobodne zwierciadło wody, filtr przylega do hydrostatycznego poziomu wody

    \[{{k = \frac{0\text{.}{\text{732} \cdot Q}}{s(2{H - s})}}\left( {\text{lg}{\frac{R}{r} + 0}\text{.}\text{217}\xi} \right)}{}\]
    Otwór niezupełny, swobodne zwierciadło wody, filtr przylega do
hydrostatycznego poziomu wody
    Otwór niezupełny, swobodne zwierciadło wody, filtr przylega do hydrostatycznego poziomu wody
  9. Otwór niezupełny, swobodne zwierciadło wody, filtr przylega do hydrostatycznego poziomu wody, warstwa o nieograniczonej miąższości

    \[{{k = \frac{0\text{.}{\text{366} \cdot Q}}{({l + a})s}}\text{lg}\left( \frac{1\text{.}\text{47}({l + a})}{\varepsilon \cdot r} \right)}{}\]
    Otwór niezupełny, swobodne zwierciadło wody, filtr przylega do
hydrostatycznego poziomu wody, warstwa o nieograniczonej miąższości
    Otwór niezupełny, swobodne zwierciadło wody, filtr przylega do hydrostatycznego poziomu wody, warstwa o nieograniczonej miąższości
  10. Otwór zupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej

    \[{{k = \frac{0\text{.}{\text{732} \cdot Q}}{s(2{H - s})}}\text{lg}\left( \frac{2a}{r} \right)}{}\]
    Otwór zupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika
wody powierzchniowej
    Otwór zupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej
  11. Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej, filtr przyległy do spągu warstwy wodonośnej

    \[{{k = \frac{0\text{.}{\text{16} \cdot Q}}{l \cdot s}}\left( {2\text{.}3\text{log}{\frac{1\text{.}\text{32}l}{r} - \text{arcsin}}h\frac{0\text{.}9l}{a}} \right)}{}\]
    Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika
wody powierzchniowej, filtr przyległy do spągu warstwy wodonośnej
    Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej, filtr przyległy do spągu warstwy wodonośnej
  12. Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej, filtr odsunięty do spągu warstwy wodonośnej

    \[{k = \frac{0\text{.}{\text{732} \cdot Q}}{s\left( {\frac{l + s}{\text{lg}\frac{2a}{r}} + \frac{l}{\text{lg}{\frac{0\text{.}\text{66}l}{r} + 0}\text{.}\text{25}{\frac{l}{m_{0}} \cdot \text{lg}}\frac{a^{2}}{{m_{0}^{2} - 0}\text{.}\text{14}l^{2}}}} \right)}}{}\]
    Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika
wody powierzchniowej, filtr odsunięty do spągu warstwy wodonośnej
    Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej, filtr odsunięty do spągu warstwy wodonośnej
  13. Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej, warstwa o nieograniczonej miąższości

    l < a

    \[{k = \frac{0\text{.}{\text{732} \cdot Q}}{s\left( {\frac{l + s}{\text{lg}\frac{2a}{r}} + \frac{l}{\text{lg}{\frac{0\text{.}\text{66}l}{r} - 0}\text{.}\text{22}a\text{sinh}\frac{0\text{.}\text{44}l}{a}}} \right)}}{}\]

    l > a

    \[{k = \frac{0\text{.}{\text{732} \cdot Q}}{s\left( {\frac{l + s}{\text{lg}\frac{2a}{r}} + \frac{l}{\text{lg}{\frac{0\text{.}\text{66}l}{r} - 0}\text{.}\text{11}\frac{l}{a}}} \right)}}{}\]
    Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika
wody powierzchniowej, warstwa o nieograniczonej miąższości
    Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne, wpływ filtracji ze zbiornika wody powierzchniowej, warstwa o nieograniczonej miąższości
  14. Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne z poprawką Forchheimera

    \[{k = {\frac{0\text{.}{\text{732} \cdot Q \cdot \text{lg}}\left( \frac{R}{r} \right)}{H^{2} - h^{2}} \cdot \frac{1}{b}}}{}\]
    \[{b = {\sqrt{\frac{l}{h}} \cdot \sqrt[4]{\frac{2{h - l}}{h}}}}{}\]
    Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne z poprawką Forchheimera
    Otwór niezupełny, zwierciadło swobodne z poprawką Forchheimera
  15. Obliczenie leja depresji

    Lej depresji przy uwzględnieniu infiltracji wody ze zbiornika wody powierzchniowej

    \[{{R = 2}a}{}\]

    Lej depresji przy swobodnym zwierciadle wody i znanej miąższości warstwy wodonośnej

    \[{{R = \text{575}}s\sqrt{H \cdot k}}{}\]

    Lej depresji przy napiętym zwierciadle wody lub zwierciadle swobodnym (gdy miąższość warstwy wodonośnej nie jest znana)

    \[{{R = {\text{3000} \cdot s}}\sqrt{k}}{}\]
gdzie:
Q - wydatek studni lub otworu hydrogeologicznego [m3/s],
s - depresja obliczeniowa w studni lub otworze hydrogeologicznym,
ε - współczynnik zależny od usytuowania czynnej części filtru w warstwie wodonośnej,
ξ - współczynnik oporów hydraulicznych studni zawieszonej lub otworu hydrogeologicznego zawieszonego,
R - promień leja depresji [m],
H - pionowa odległość od hydrostatycznego poziomu zwierciadła wody podziemnej do spągu warstwy wodonośnej, zmierzona przed rozpoczęciem próbnego pompowania [m],
h - pionowa odległość od obniżonego w rezultacie próbnego pompowania zwierciadła wody podziemnej do spągu warstwy nieprzepuszczalnej przy zewnętrznej ścianie studni lub otworu hydrogeologicznego [m],
a - pozioma odległość od osi studni lub otworu hydrogeologicznego do linii brzegowej zbiornika wody powierzchniowej [m],
c - pionowa odległość górnej krawędzi czynnej części filtru od stropu dolnej krawędzi czynnej części filtru od spągu warstwy wodonośnej [m],
l - długość czynnej części filtra [m],
l0 - zagłębienie dolnej krawędzi czynnej części filtru poniżej hydrostatycznego poziomu zwierciadła wody podziemnej [m],
m0 - pionowa odległość od środka czynnej części filtru studni zawieszonej lub otworu hydrogeologicznego zawieszonego do spągu warstwy wodonośnej [m],
M - miąższość warstwy wodonośnej o napiętym zwierciadle wody podziemnej [m],
r - promień studni lub otworu hydrogeologicznego [m].

Literatura

  1. Norma Branżowa BN-71/8950-04 (1978). Budownictwo hydrotechniczne - Badania hydrogeologiczne - Określenie współczynnika filtracji na podstawie próbnych pompowań oraz wydatku i promienia leja depresji pojedynczych studni lub otworów hydrogeologicznych, w warunkach ruchu ustalonego. Instytut Gospodarki Wodnej.