Nośność fundamentu

Wstęp

Moduł pozwala na obliczenie nośności fundamentów bezpośrednich w oparciu o normę PN-EN 1997-1. Podczas obliczeń sprawdzany jest stan graniczny nośności (nośność na wyparcie gruntu z pod fundamentu i nośność na przesuw) oraz stan graniczny użytkowalności (osiadania fundamentu).

Bearing capacity calculations result example - page 1 Bearing capacity calculations result example - page 2 Bearing capacity calculations result example - page 3 Bearing capacity calculations result example - page 4
Przykładowy wynik obliczeń nośności fundamentu

Wprowadzanie danych

Program do obliczeń nośności fundamentów umożliwia wykonywanie obliczeń w oparciu o dane z otwórw wiertniczych, sondowań CPT lub sondowań DMT.

W przypadku wykorzystania do obliczeń otworów wiertniczych program pobiera profil gruntowy oraz parametry geotechniczne (jeżeli zostały zdefiniowane). Parametry geotechniczne dla warstw pobierane są w następującej kolejności:

  1. wartości parametrów zdefiniowane bezpośrednio dla warstwy w tabeli "parametrów dodatkowych"
  2. wartości parametrów zdefiniowane dla warstw geotechnicznych, jeżeli numery warstw zostały przydzielonie do wydzieleń gruntowych

W przypadku wykorzystania do obliczeń wyników sondowań CPT lub DMT program pobiera obliczony dla badania profil gruntowy wraz z wyznaczonymi podczas obliczeń wydzieleniami i wartościami średnimi parametrów geotechnicznych.

Generowanie wyników

DMT program
Widok okna programu do generowania wyników
Generowanie obliczeń nośności odbywa się poprzez dedykowany moduł dostępny w zakładce "Programy" ⭢ "Nośność fundamentów" (Dostępny jedynie dla użytkowników z aktywną subskrypcją programu "Nośność fundamentów"). Moduł pozwala na:
  • zdefiniowanie geometrii fundamentu:
    • x [m] - wymiar fundamentu w kierunku x
    • y [m] - wymiar fundamentu w kierunku y
    • ex [m] - mimośród obciążenia w kierunku x
    • ey [m] - mimośród obciążenia w kierunku y
    • hf [m] - wysokość fundamentu
    • γf [kN/m3] - ciężar objętościowy betonu fundamentu
    • D [m] - głębokość posadowienia
    • hw [m] - głębokość zalegania zwierciadła wody
    • hz1 [m] - miąższość zasypki na odsadzce fundamentu z1 (z lewej strony fundamentu w osi x)
    • γz1 [kN/m3] - ciężar objętościowy zasypki z1
    • hz2 [m] - miąższość zasypki na odsadzce fundamentu z2 (z prawej strony fundamentu w osi x)
    • γz2 [kN/m3] - ciężar objętościowy zasypki z2
    • α [°] - nachylenie podstawy fundamentu
    • β [°] - nachylenie powierzchni terenu (nie powinno być większe od 40 stopni)
    • b [m] - odległość fundamentu od skarpy
  • zdefiniowanie obciążeń stałych i zmiennych (V [kN], Hx [kN], Hy [kN], Mx [kNm], My [kNm])
  • zdefiniowanie ustawień dodatkowych:
    • nazwy/numeru fundamentu
    • Opcjonalne uzwględnienie współczynnika zagłębienia fundamentu
    • Opcjonalne pominięcie obciążeń od ciężaru fundamentu i zasypki
    • Opcjonalne pominięcie odprężenia
    • Opcjonalne wyświetlenie w raporcie tabeli z wynikami naprężeń i osiadań
    • Wybór metody obliczania osiadań:
      • PN-B 03020 - obliczenia osiadań wg normy PN-B 03020
      • Uwzględnij OCR - wybór do obliczeń modułu pierwotnego lub wtórnego odbywa się w oparciu o wartość OCR
  • zdefiniowanie podejścia obliczeniowego oraz współczynników częściowych:
    • γG - współczynnik częściowy do niekorzystnych oddziaływań stałych
    • γQ - współczynnik częściowy do oddziaływań zmiennych
    • γφ' - współczynnik częściowy dla tangensa kąta tarcia wewnętrznego
    • γc' - współczynnik częściowy dla spójności gruntu
    • γsu - współczynnik częściowy dla wytrzymałości na ścinanie bez odpływu
    • γγ - współczynnik częściowy dla ciężaru gruntu
    • γR;v; - współczynnik częściowy dla oporu podłoża
    • γR;h; - współczynnik częściowy dla oporu na przesunięcie
    • k - współczynnik tarcia na styku fundamentu i gruntu. k = 1 dla betonowych fundamentów formowanych w gruncie, k = 0.67 dla gładkich fundamentów prefabrykowanych
  • wybór rodzaju danych, z których zostaną pobrane informacje o profilu gruntowym i parametrach (Otwory wiertnicze | sondowania CPT | sondowania DMT)
  • wybór badania, z których zostaną pobrane informacje o profilu gruntowym i parametrach
  • wybór wcześniej zapisanego zestawu parametrów do obliczeń
  • określenie w tabeli warstw i parametrów geotechnicznych
  • generowanie wyników, przycisk "Generuj wyniki"
  • generowanie wielu wyników na podstawie zapisanych zestawów, przycisk "Generuj wiele"

Wykonywanie obliczeń

W celu wykonania obliczeń należy zdefiniować wszystkie potrzebne parametry obliczeń, a następnie wcisnąć przycisk "Generuj wyniki".

Generowanie raportu

W celu wygenerowania raportu należy zdefiniować wszystkie niezbędne parametry i wcisnąć przycisk "Generuj wyniki" (lub "Generuj wiele" i wybrać zapisane zestawy), co otworzy dodatkowe okno podglądu wyników. W oknie podglądu możliwe jest zdefiniowanie dodatkowych ustawień dla wyników takich jak:
  • Język - język wyniku (PL | EN)
  • Numeracja załączników - pole pozwala określić sposób numeracji załączników. Wartość zamknięta w nawiasach klamrowych {1} traktowana jest jako zmienna, od której rozpoczyna się numeracja (np. "2.{2}a" spowoduje powstanie numerów załączników w postaci 2.2a, 2.3a, 2.4a, ...)"
Dodatkowo po prawej stronie dostępne są przyciski funkcyjne:
  • - przycisk uruchamiający generowanie karty dokumentacyjne
  • - przycisk wydruku wygenerowanych wyników
BC program result preview
Widok podglądu wyników

Metodyka obliczeń

  1. Stan graniczny nośności

    1. Parametry wejściowe do obliczeń

      Geometria:

      x - wymiar fundamentu w kierunku osi x [m],
      y - wymiar fundamentu w kierunku osi y [y],
      hf - wysokość fundamentu [m],
      D - głębokość posadowienia fundamentu [m],
      hz1 - miąższość zasypki z1 [m],
      hz2 - miąższość zasypki z2 [m],
      hw - głębokość zalegania wody gruntowej [m],
      ex - mimośród obciążenia w kierunku osi x [m],
      ey - mimośród obciążenia w kierunku osi y [m],
      γf - ciężar objętościowy betonu fundamentu [m],
      γz1 - ciężar objętościowy zasypki z1 [m],
      γz2 - ciężar objętościowy zasypki z2 [m],
      α - nachylenie podstawy fundamentu [o],
      β - nachylenie powierzchni terenu [o],
      b - Odległość fundamentu od skarpy [m],

      Obciążenia stałe:

      V - obciążenie pionowe [kN],
      Hx - obciążenie poziome w kierunku osi x [kN],
      Hy - obciążenie poziome w kierunku osi y [kN],
      Mx - moment względem osi x [kNm],
      My - moment względem osi y [kNm],

      Obciążenia zmienne:

      VQk,1 - obciążenie pionowe [kN],
      VQk,2x - obciążenie poziome w kierunku osi x [kN],
      VQk,2y - obciążenie poziome w kierunku osi y [kN],
      VQk,3x - moment względem osi x [kNm],
      VQk,3y -

      moment względem osi y [kNm],

      Parametry gruntu:

      mi - miąższości warstw [m],
      φ’ - efektywny kąt tarcia wewnętrznego [o],
      c’ - spójność efektywna [kPa],
      su - wytrzymałość na ścinanie w warunkach bez odpływu [kPa],
      γ - ciężar objętościowy gruntów warstw [kN/m3],
      M - moduł ściśliwości wtórnej warstwy [MPa],
      M0 - moduł ściśliwości pierwotnej warstwy [MPa].
      BC calculation schema
      Schemat obliczeniowy
    2. Określenie wartości obliczeniowych oddziaływań

      Na podstawie wprowadzonych wymiarów fundamentu określana jest:

      • L - długość fundamentu [m] (L = max{x,y} i odpowiednio wszystkie pozostałe parametry)
      • B - szerokość fundamentu [m] (B = min{x,y} i odpowiednio wszystkie pozostałe parametry)

      Obliczeniowa wartość obciążeń pionowych [kN]:

      \[{{V_{d} = \gamma_{G}}({V_{\mathit{\text{Gk}}} + W_{\mathit{\text{Gk}}} + G_{z1} + G_{z2}}{) + \gamma_{Q}}{V_{\mathit{\text{Qk}},1} - {\gamma_{G} \cdot u_{k} \cdot B \cdot L}}}{}\]

      gdzie:
      uk - ciśnienie wody w poziomie posadowienia fundamentu (wypór) [kPa],

      Obliczeniowa wartość obciążeń poziomych [kN]:

      \[{{H_{d(\mathit{\text{LB}})} = \gamma_{G}}{H_{(\mathit{\text{LB}})} + \gamma_{Q}}V_{\mathit{\text{Qk}},2(\mathit{\text{LB}})}}{}\]

      Charakterystyczna wartość momentu [kNm]:

      \[{M_{kx} = {{M_{x} + V_{\mathit{\text{Qk}},3x} + (}{V_{\mathit{\text{Gk}}} + V_{\mathit{\text{Qk}},1}}{{) \cdot e_{y}} + (}{H_{y} + V_{\mathit{\text{Qk}},2y}}{) \cdot h_{f}}}}{}\]

      \[{M_{ky} = {{M_{y} + V_{\mathit{\text{Qk}},3y} + (}{V_{\mathit{\text{Gk}}} + V_{\mathit{\text{Qk}},1}}{{) \cdot e_{x}} + (}{H_{x} + V_{\mathit{\text{Qk}},2x}}{{) \cdot h_{f}} - {G_{z1} \cdot r_{z1}} + {G_{z2} \cdot r_{z2}}}}}{}\]

      Obliczeniowa wartość momentu [kNm]:

      \[{{M_{\mathit{\text{dx}}} = \gamma_{G}}{\left( {M_{kx} - V_{{Qk},3x}} \right) + \gamma_{Q}}V_{\mathit{\text{Qk}},3x}}{}\]

      \[{{M_{\mathit{\text{dy}}} = \gamma_{G}}{\left( {M_{ky} - V_{{Qk},3y}} \right) + \gamma_{Q}}V_{\mathit{\text{Qk}},3y}}{}\]

      Kierunek x pozwala na określenie różnych poziomów po obu stronach fundamentu, w zależności od wymiarów fundamentu momenty w dalszej części oznaczane są jako MdB, MdL.

      A – współczynniki częściowe do oddziaływań

      A – współczynniki częściowe do oddziaływań
      Oddziaływanie Rodzaj Symbol Zestaw
      A1 A2
      Stałe Niekorzystne γG 1.35 1.0
      Korzystne 1.0 1.0
      Zmienne Niekorzystne γQ 1.5 1.3
      Korzystne 0 0
    3. Określenie wartości obliczeniowych parametrów geotechnicznych

      M – współczynniki częściowe do parametrów geotechnicznych

      Parametr gruntu Symbol Zestaw Sposób obliczenia
      M1 M2
      tan(φ’) γφ’ 1.0 1.25
      \[{\phi{'_{d} = a}\text{tan}\left( \frac{\text{tan}(\phi'_{k})}{\gamma_{\phi'}} \right)}{}\]
      Spójność efektywna γc’ 1.0 1.25
      \[{c{'_{d} = \frac{c'_{k}}{\gamma_{c'}}}}{}\]
      Wytrzymałość na ścinanie bez odpływu γsu 1.0 1.4
      \[{s_{u,d} = \frac{s_{u,k}}{\gamma_{\mathit{\text{su}}}}}{}\]
      Ciężar objętościowy γγ 1.0 1.0
      \[{\gamma_{d} = \frac{\gamma_{k}}{\gamma_{\gamma}}}{}\]
    4. Określenie mimośrodu obciążenia

      Mimośród obciążeń w kierunku osi x:

      \[e{'_{x} = \frac{M_{dy}}{V_{d}}}{}\]

      Mimośród obciążeń w kierunku osi y:

      \[e{'_{y} = \frac{M_{dx}}{V_{d}}}{}\]

      Kierunek x pozwala na określenie różnych poziomów po obu stronach fundamentu, w zależności od wymiarów fundamentu mimośrody w dalszej części oznaczane są jako e’B, e’L.

    5. Sprawdzenie warunku dopuszczalnego mimośrodu obciążenia

      Mimośród obciążenia nie powinien przekraczać:

      \[{e{'_{B} \leq \frac{B}{6}}}{}\]

      \[{e{'_{L} \leq \frac{L}{6}}}{}\]

    6. Wyznaczenie efektywnego pola podstawy fundamentu

      Efektywne pole podstawy fundamentu:

      \[{A{' = B}{' \cdot L}'}{}\]

      Efektywna długość fundamentu:

      \[{L{' = {L - 2}}e'_{L}}{}\]

      Efektywna szerokość fundamentu:

      \[{B{' = {B - 2}}e'_{B}}{}\]

    7. Obliczenie nośności fundamentu

      Obliczenie nośności podłoża:

      warunki bez odpływu

      \[{{R_{k} = A}'\left\lbrack {({\pi + 2})s_{u}b_{c}s_{c}i_{c}d_{c}{g_{c} + q}} \right\rbrack}{}\]

      Nachylenie podstawy fundamentu:

      \[{b_{c} = {1 - \frac{2\alpha}{\pi + 2}}}{}\]

      Kształt fundamentu (dla fundamentu o podstawie kołowej B’=L’):

      \[{{s_{c} = {1 + 0}}\text{.}2\frac{B'}{L'}}{}\]

      Nachylenie obciążenia wywołane obciążeniem poziomym H:

      \[{{i_{c} = 0}\text{.}5\left( {1 + \sqrt{1 - \frac{H_{(\mathit{\text{BL}})}}{A's_{u}}}} \right)}{}\]

      dla H(BL) ≤ A’cu (w przeciwnym wypadku przekroczenie nośności na przesuw)

      Współczynnik zagłębienia fundamentu (wg BS 8004):

      \[{d_{c} = {1 + {0.33 \cdot \tan^{- 1}}}}\left( \frac{D}{B} \right)\]

      Współczynnik nachylenia terenu (wg BS 8004):

      \[g_{c} = {1 - \left( \frac{2\beta}{\pi + 2} \right)}\]

      W przypadku, gdy fundament położony jest w odległości (b) od skarpy do obliczeń wykorzystywany jest skorygowany współczynnik nachylenia terenu uwzględniający liniowy wzrost współczynnika gc w miarę wzrostu odległości fundamentu od skarpy (Buildings Departments 2017), do wartości gc = 1 dla b = Dcot(β)+4B. Wartość skorygowanego współczynnika obliczana jest ze wzoru:

      \[g_{c}{' = {g_{c} + {b \cdot \left( \frac{1 - g_{c}}{{D \cdot \cot}{{(\beta)} + 4}B} \right)}}}\]

      Naprężenia od nadkładu w poziomie podstawy fundamentu q:

      \[{q = {D_{\text{min}} \cdot \gamma_{z}}}{}\]

      gdzie:
      Dmin - minimalne zagłębienie fundamentu [m],
      γz - średni ciężar objętościowy zasypki [kN/m3].

      warunki z odpływem

      \[{{R_{k} = A}'(c'N_{c}b_{c}s_{c}i_{c}d_{c}{g_{c} + q}'N_{q}b_{q}s_{q}i_{q}d_{q}{g_{q} + 0}\text{.}5\gamma'B'N_{\gamma}b_{\gamma}s_{\gamma}i_{\gamma}d_{\gamma}g_{\gamma})}{}\]

      Naprężenia od nadkładu w poziomie podstawy fundamentu q’:

      \[{q{' = {{D_{\text{min}} \cdot \gamma_{z}} - u_{k}}}}{}\]

      Współczynniki dla nośności:

      \[{{N_{q} = e^{\pi\text{tan}(\phi')}}\text{tan}^{2}\left( {\text{45} + \frac{\phi'}{2}} \right)}{}\]

      \[{{N_{c} = (}{N_{q} - 1}{) \cdot \text{cot}}(\phi')}{}\]

      \[{{N_{\gamma} = 2}({N_{q} - 1})\text{tan}(\phi')}{}\]

      Nachylenie podstawy fundamentu:

      \[{b_{c} = {b_{q} - \frac{1 - b_{q}}{{N_{c} \cdot \text{tan}}(\phi')}}}{}\]

      \[{{b_{q} = b_{\gamma} = (}{1 - {\alpha \cdot \text{tan}}}(\phi'))^{2}}{}\]

      Kształt fundamentu (dla fundamentu o podstawie kołowej B’=L’):

      \[{{s_{q} = {1 + \frac{B'}{L'}}}\text{sin}(\phi')}{}\]

      \[{{s_{\gamma} = {1 - 0}}\text{.}3\frac{B'}{L'}}{}\]

      \[{s_{c} = \frac{{s_{q} \cdot N_{q}} - 1}{N_{q} - 1}}{}\]

      Nachylenie obciążenia wywołane obciążeniem poziomym H:

      \[{i_{c} = {i_{q} - \frac{1 - i_{q}}{{N_{c} \cdot \text{tan}}(\phi')}}}{}\]

      \[{i_{q} = \left\lbrack {1 - \frac{H_{(\mathit{\text{BL}})}}{{V + A}{' \cdot c}{' \cdot \text{cot}}(\phi')}} \right\rbrack^{m}}{}\]

      \[{i_{\gamma} = \left\lbrack {1 - \frac{H_{(\mathit{\text{BL}})}}{{V + A}{' \cdot c}{' \cdot \text{cot}}(\phi')}} \right\rbrack^{m + 1}}{}\]

      dla siły poziomej działającej w kierunku B’:

      \[{m = m_{B} = \frac{2 + \frac{B'}{L'}}{1 + \frac{B'}{L'}}}{}\]

      dla siły poziomej działającej w kierunku L’:

      \[{m = m_{L} = \frac{2 + \frac{L'}{B'}}{1 + \frac{L'}{B'}}}{}\]

      gdy składowa pozioma działa w kierunku tworzącym kąt  z kierunkiem L’, wartość m można obliczyć ze wzoru:

      \[{{m = m_{\Theta} = m_{L}}\text{cos}^{2}(\Theta{) + m_{B}}\text{sin}^{2}(\Theta)}{}\]

      Współczynnik zagłębienia fundamentu (wg BS 8004):

      \[{d_{q} = {1 + 2}}{{tan\varphi} \cdot {({1 - {sin\varphi}})}^{2} \cdot \tan^{- 1}}\left( \frac{D}{B} \right)\]

      \[d_{\gamma} = 1\]

      \[d_{c} = {d_{q} - \left( \frac{1 - d_{q}}{N_{c}{tan\varphi}} \right)}\]

      Współczynnik nachylenia terenu (wg BS 8004):

      \[g_{q} = {({1 - {tan\varphi}})}^{2}\]

      \[g_{\gamma} = g_{q}\]

      \[g_{c} = {g_{q} - \left( \frac{1 - g_{q}}{N_{c}{tan\varphi}} \right)}\]

      W przypadku, gdy fundament położony jest w odległości (b) od skarpy do obliczeń wykorzystywane są skorygowane współczynniki nachylenia terenu uwzględniające liniowy wzrost współczynników gx w miarę wzrostu odległości fundamentu od skarpy (Buildings Departments 2017), do wartości gx = 1 dla b = Dcot(β)+4B. Wartość skorygowanych współczynników obliczana jest ze wzoru:

      \[g_{x}{' = {g_{x} + {b \cdot \left( \frac{1 - g_{x}}{{D \cdot \cot}{{(\beta)} + 4}B} \right)}}}\]

      gdzie:
      gx - Współczynnik nachylenia terenu, odpowiednio gq, gy, gc
    8. Wyznaczenie obliczeniowej nośności podłoża

      \[{R_{d} = \frac{R_{k}}{\gamma_{R;v}}}{}\]

      R – współczynniki częściowe do oporu/nośności (γR) dla fundamentów bezpośrednich

      Nośność Symbol Zestaw
      R1 R2 R3
      Nośność podłoża γR;v 1.0 1.4 1.0
      Przesunięcie (poślizg) γR;h 1.0 1.1 1.0
    9. Sprawdzenie warunku nośności oraz określenie stopnia wykorzystania nośności podłoża

      Sprawdzenie warunku nośności podłoża:

      \[{V_{d} \leq R_{d}}{}\]

      gdzie:
      Vd - obliczeniowa pionowa siła działająca na fundament (powinna uwzględniać masę własną fundamentu i zasypkę) [kN],
      Rd - obliczeniowy opór gruntu pod fundamentem [kN].

      Stopień wykorzystania nośności podłoża:

      \[{N = \frac{V_{d}}{R_{d}}}{}\]

    10. Sprawdzenie nośności w warstwach do głębokości 2B poniżej poziomu posadowienia fundamentu

      Obliczenia wykonywane są dla każdej warstwy zalegającej do głębokości 2B poniżej poziomu posadowienia fundamentu zgodnie z poniższym schematem, obliczenia nośności wykonywane są dla fundamentu zastępczego.

      Bearing capacity calculation below 2B depth
      Schemat obliczeniowy dla obliczeń nośności poniżej głębokości 2B

      Obciążenie obliczeniowe:

      \[{V{'_{d} = {V_{d} + B}}{' \cdot L}{' \cdot \gamma}'}{}\]

      Wymiary fundamentu zastępczego:

      \[{L{' = {L + b}}}{}\]

      \[{B{' = {B + b}}}{}\]

      - dla gruntów spoistych:

      \[{\mathit{\mathrm{\text{przy}}}\mspace{27mu}{h \leq B}\quad\rightarrow\quad{b = \frac{h}{4}}}{}\]

      \[{\mathit{\mathrm{\text{przy}}}\mspace{27mu}{h > B}\quad\rightarrow\quad{b = \frac{h}{3}}}{}\]

      - dla gruntów niespoistych:

      \[{\mathit{\mathrm{\text{przy}}}\mspace{27mu}{h \leq B}\quad\rightarrow\quad{b = \frac{h}{3}}}{}\]

      \[{\mathit{\mathrm{\text{przy}}}\mspace{27mu}{h > B}\quad\rightarrow\quad{b = \frac{2}{3}}h}{}\]

      Mimośród obciążenia dla fundamentu zastępczego:

      \[{e{'_{B} = \frac{{V_{d} \cdot e_{B}} \pm {H_{dB} \cdot h}}{V'_{d}}}}{}\]

      \[{e{'_{L} = \frac{{V_{d} \cdot e_{L}} \pm {H_{dL} \cdot h}}{V'_{d}}}}{}\]

      h - zagłębienie stropu słabszej warstwy, mierzone od poziomu posadowienia docelowego fundamentu.

      Efektywne wymiary fundamentu:

      \[{L{\text{''} = L}{' - 2}e'_{L}}{}\]

      \[{B{\text{''} = B}{' - 2}e'_{B}}{}\]

      Zagłębienie fundamentu zastępczego:

      \[{D{'_{\text{min}} = {D_{\text{min}} + h}}}{}\]

      Do obliczeń przyjmowane są parametry warstwy, dla której wykonywane są obliczenia nośności fundamentu zastępczego.

    11. Obliczenie nośności na przesuw

      Warunek nośności na przesuw:

      \[{H_{d} \leq {R_{d} + R_{p;d}}}{}\]

      gdzie:
      Hd - obliczeniowa siła pozioma (wartość obliczeniowa składowej pionowej obciążenia) [kN],
      Rd - wartość obliczeniowa oporu przeciw oddziaływaniu [kN],
      Rp;d - wartość obliczeniowa siły utrzymującej wywołanej przez parcie gruntu na boczną powierzchnię fundamentu (w przypadku fundamentów bezpośrednich płytko posadowionych można pominąć, w innym przypadku równa parciu biernemu) [kN]. (Przyjęto Rp;d = 0)

      \[{{H_{d} \leq \gamma_{G}}{H_{k} + \gamma_{Q}}V_{\mathit{\text{Qk}},2}}{}\]

      Opór ścinania w warunkach z odpływem

      \[{R_{d} = \frac{V{'_{k} \cdot \text{tan}}(\delta_{k})}{\gamma_{R;h}}}{}\]

      wartość charakterystyczna kąta tarcia na styku fundamentu i gruntu:

      \[{\delta_{k} = {k \cdot \phi_{\mathit{\text{cv}};d}}}{}\]

      gdzie:
      k - Współczynnik tarcia na styku fundamentu i gruntu. k = 1 dla betonowych fundamentów formowanych w gruncie, k = 2/3 dla gładkich fundamentów prefabrykowanych.
      φcv;d - wartość obliczeniowa efektywnego kąta tarcia wewnętrznego w stanie krytycznym. Przyjęto: φcv;d ≈ φ’

      Wartość charakterystyczna siły pionowej:

      \[{V_{k} = {V_{\mathit{\text{Gk}}} + W_{\mathit{\text{Gk}}} + V_{\mathit{\text{Qk}},1} + G_{z1} + G_{z2}}}{}\]

      \[{V{'_{k} = {V_{k} - u_{k}}}}{}\]

      Opór ścinania w warunkach bez odpływu

      \[{R_{d} = \frac{A's_{u;k}}{\gamma_{R;h}}}{}\]

      Jeżeli istnieje możliwość dostania się wody lub powietrza pomiędzy fundament i niezdrenowane podłoże spoiste, należy sprawdzić warunek:

      \[{{R_{d} \leq 0}\text{.}4V_{d}}{}\]

    Stan graniczny użytkowalności

    Algorytmobliczania naprężeń i osiadań

    Obliczenia osiadań przeprowadza się dla wartości charakterystycznych.

    Obliczanie naprężeń i osiadań wg PN-B 03020 Grunty budowlane -- Posadowienie bezpośrednie budowli -- Obliczenia statyczne i projektowanie.

    1. Naprężenie geostatyczne (pierwotne)

      Pionowa składowa naprężenia całkowitego:

      \[{\sigma_{z\rho} = {\sum{\gamma_{i} \cdot h_{i}}}}{}\]

      gdzie:
      γi - Ciężar objętościowy gruntu i-tej warstwy [kN/m3],
      hi - zagłębienie środka i-tej warstwy [m].
    2. Odprężenie podłoża

      Odprężenie gruntu spowodowane wykonaniem wykopów.

      \[{{\overline{\sigma}}_{z\rho} = {\eta_{0} \cdot \sigma_{0\rho}}}{}\]

      gdzie:
      σ - Naprężenie pierwotne w poziomie posadowienia fundamentu [kPa],
      η0 - współczynnik wpływu jak dla metody punktów środkowych (materiał podatny) [-]
    3. Obliczenie naprężeń od obciążenia fundamentem (dla fundamentu sztywnego)

      \[{\sigma_{\mathit{\text{zq}}} = {\eta_{s} \cdot q}}{}\]

      q – naprężenie przekazywane na podłoże przez fundament (q = Q/[L*B]) [kPa]

      Współczynnik obciążenia do metody punktów środkowych (PN-B 03020 wzór Z2-8)

      \[{{\eta_{s} = \frac{2}{\pi}}\left\{ {\text{arctan}{\left( \frac{\frac{L}{B}}{\frac{z}{B}\sqrt{1 + \left( \frac{L}{B} \right)^{2} + \left( \frac{z}{B} \right)^{2}}} \right) - \frac{\frac{z}{B}}{\frac{L}{B}}}\left\lbrack {\sqrt{1 + \left( \frac{z}{B} \right)^{2}} + \sqrt{\left( \frac{L}{B} \right)^{2} + \left( \frac{z}{B} \right)^{2}} - \sqrt{1 + \left( \frac{L}{B} \right)^{2} + \left( \frac{z}{B} \right)^{2}} - \frac{z}{B}} \right\rbrack} \right\}}{}\]

    4. Odprężenie, naprężenia wtórne i dodatkowe

      \[{\sigma_{\mathit{\text{zs}}} = \sigma_{\mathit{\text{zq}}}}\mspace{9mu}\mathit{\mathrm{\text{oraz}}}\mspace{9mu}{\sigma_{\mathit{\text{zd}}} = 0},\mspace{9mu}\mathit{\mathrm{\text{gdy}}}\mspace{9mu}{\sigma_{\mathit{\text{zq}}} \leq {\overline{\sigma}}_{z\rho}}\]

      \[{{\sigma_{\mathit{\text{zs}}} = {\overline{\sigma}}_{z\rho}}\mspace{9mu}\mathit{\mathrm{\text{oraz}}}\mspace{9mu}{\sigma_{\mathit{\text{zd}}} = {\sigma_{\mathit{\text{zq}}} - {\overline{\sigma}}_{z\rho}}},\mspace{9mu}\mathit{\mathrm{\text{gdy}}}\mspace{9mu}{\sigma_{\mathit{\text{zq}}} > {\overline{\sigma}}_{z\rho}}}{}\]

      σzs - Naprężenie wtórne w podłożu pod fundamentem [kPa]

      σzd - Naprężenie pierwotne (dodatkowe) w podłożu pod fundamentem [kPa]

    5. Obliczenie osiadań

      \[{{s_{i} = {\frac{\sigma_{\mathit{\text{zdi}}} \cdot h_{i}}{M_{0i}} + \lambda}}\frac{\sigma_{\mathit{\text{zsi}}} \cdot h_{i}}{M_{i}}}{}\]

      M0 – edometryczny moduł ściśliwości pierwotnej (ogólnej) [kPa]

      M - edometryczny moduł ściśliwości wtórnej (sprężystej) [kPa]

      λ - współczynnik uwzględniający stopień odprężenia podłoża po wykonaniu wykopu: λ = 0 – czas wznoszenia budowli (od wykonania wykopów do zakończenia stanu surowego, z montażem urządzeń stanowiących obciążenia stałe) nie trwa dłużej niż 1 rok, λ = 1 – gdy czas wznoszenia budowli jest dłuższy niż 1 rok (w programie przyjęto λ = 1).

      Zależność pomiędzy modułem ściśliwości i odkształcenia

      Typ gruntu Grunty niespoiste Grunty spoiste
      Ż, Po Pr, Ps Pd, Pπ A B C D
      β 1.0 0.90 0.80 0.90 0.75 0.60 0.80
      v 0.20 0.25 0.30 0.25 0.29 0.32 0.37

      Wskaźnik skonsolidowania gruntu

      \[{\beta = \frac{M_{0}}{M} = \frac{E_{0}}{E}}{}\]

      \[{{M = E}\frac{1 - \nu}{({1 + \nu})({1 - 2}\nu)}}{}\]

      \[{{E = M}\frac{({1 + \nu})({1 - 2}\nu)}{1 - \nu}}{}\]

      A - grunty spoiste morenowe skonsolidowane,

      B - inne grunty spoiste skonsolidowane oraz grunty spoiste morenowe nieskonsolidowane,

      C - inne grunty spoiste nieskonsolidowane,

      D - iły, niezależnie od pochodzenia geologicznego.

      osiadanie całkowite:

      \[{s = {\sum s_{i}}}{}\]

      wg Eurokodu 7 załącznik H dla pojedynczego fundamentu:

      \[{s_{max} = 50 \: mm}{}\]

      Obliczenia osiadań są prowadzone do głębokości , dla której (wg EC7):

      \[{{\sigma_{\mathit{\text{zd}}\text{max}} \leq 0}\text{.}2\sigma_{{z\rho}\text{max}}}{}\]

Literatura

  1. Bond A., Harris A., Harris A. (2006). Decoding Eurocode 7. CRC Press.
  2. Buildings Departments (2017). Code of Practice for Foundations 2017. Buildings Departments.
  3. Burland J., Chapman T., Skinner H. D., Brown M. (2012). ICE manual of geotechnical engineering volume 2: Geotechnical design, construction and verification.
  4. Dąbska A., Gołębiewska A. (2012). Podstawy geotechniki: zadania według Eurokodu 7. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa.
  5. Fellenius B. (2017). Basics of foundation design.
  6. Frank R. (2004). Designers’ Guide to EN 1997-1 Eurocode 7: Geotechnical Design - General Rules. Thomas Telford.
  7. Motak E. (1987). Fundamenty bezpośrednie : wytyczne projektowania. Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej.
  8. Pisarczyk S. J. (2001). Gruntoznawstwo inżynierskie. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  9. Powrie W. (2014). Soil mechanics: concepts and applications. CRC Press/Taylor & Francis, Boca Raton, Florida.
  10. Puła O., Rybak C., Sarniak W. (2009). Fundamentowanie: projektowanie posadowień. Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne, Wrocław.
  11. PN-EN 1997-1:2008. Eurokod 7 - Projektowanie geotechniczne - Część 1: Zasady ogólne.
  12. PN-81/B-03020:1981. Posadowienie bezpośrednie budowli. Obliczenia statyczne i projektowanie.
  13. BS 8004: 2015: Code of Practice for Foundations. British Standards Institution London.